Sinterklaas en Zwarte Piet

Al wekenlang laaien de gemoederen hoog op over Sinterklaas en Zwarte Piet in Nederland. En dan vooral over Zwarte Piet. Het is discriminatie – dat betekent letterlijk het maken van onderscheid op basis van kenmerken – wat nogal eens wordt verward met racisme – het zich neerbuigend uitlaten over iemand op basis van ras of afkomst en de kenmerken die met het ras of de afkomst worden geassocieerd.

Er wordt moeilijk gedaan over het woord knecht. Zijn huishoudster, werkster, butler ook allemaal woorden, die neerbuigend en discriminerend – nee, racistisch – zijn?

Ik vind het opvallend dat op dit punt de volwassenen omgaan met Zwarte Piet als kleine kinderen, terwijl het juist de kinderen zijn die hier hun volwassenheid tonen door het te zien voor wat het werkelijk is: een kinderfeest.

Waar gaat het nu eigenlijk om?

Sinterklaas, of eigenlijk Sint Nicolaas, was de bisschop van Mira. Deze man had twee zaken waarvoor hij zich inzette: weeskinderen en slavenarbeid. Voor weeskinderen zorgde hij voor eten en kleding. De slaven kocht hij vrij. Hij bood ze onderdak, voedsel en een betaalde baan als knecht. Ze kregen mooie kleren aan (wat oneerbiedig als ‘apepakkies’ wordt aangeduid is de kleding van de rijken uit die tijd met kanten kragen, kousen, drollenvangers, schoenen met gespen, zoals je ook de adel op schilderijen kunt zien dragen). Ja, de kleuren zijn vrolijk gemaakt. Het is een feest, dus niet van die depressieve donkere tinten in de kleding.

Ter nagedachtenis aan deze man, die het goede voorbeeld gaf, is het Sinterklaasfeest ontstaan in Nederland en Belgiƫ. Er zijn echter vergelijkbare feesten elders in de wereld. De Kerstman is er van afgeleid (Saint Nicholas lijkt niet voor niets erg op Sint Nicolaas) en heeft elven in plaats van Pieten. In Duitsland bestaat ook een soort Sinterklaas, maar die heeft eng uitgedoste geesten als helpers.

Voor de meeste kinderen zal Zwarte Piet dan ook meer vergelijkbaar met een sprookjesfiguur zijn, zoals dwergen of elven. Als een kind naar iemand ‘Zwarte Piet’ roept, omdat het kind een gelijkenis ziet dan is dat positief bedoeld. Voor kinderen zijn Zwarte Pieten leuk, ze delen cadeautjes uit en snoep. Dat is ook de associatie die het kind ziet.

Het is de volwassene die er iets achter zoekt, die het verband legt met slavernij, met discriminatie – nee, racisme! Het is de volwassene die hier de hand in eigen boezem moet steken en eerlijk toegeven dat het de eigen bekrompenheid is die er voor zorgt dat de lading van de woorden negatief is geworden.

Doe jezelf en anderen een plezier. Laat de kinderen hun kinderfeest vieren zonder het te bederven met spoken uit je eigen verleden.

This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *