Stroomlijnwieken

De metalen profielen aan de wieken van de molen worden wel eens met argusogen bekeken. 'Is dat wel origineel?' Het is een veelgehoorde vraag!

Prijsvraag

In 1923 werd in Amsterdam Vereniging de Hollandsche Molen opgericht. Deze schreef al snel een prijsvraag uit om de wieken van de molens meer rendement te geven en wel zo dat het uiterlijk van de traditionele molenwiek zo min mogelijk wordt aangetast. Hiervan is vooral bekend de wiekvorm van dhr. Dekker; de Dekkerwiek (De Hoop in Horn). Dekker werd octrooi verleend voor zijn uitvinding.

bussel_picture5

De roestvrijstalen stroomlijn-
profielen aan de wieken van de Grauwe Beer

Verbetering


Molendeskundige Chris van Bussel werd begin jaren '30 licentiehouder van de geoctrooieerde Dekkerwieken. Hierdoor werden veel molens in Zuid-Nederland 'verdekkerd'. Het Dekkerprofiel kende echter een aantal nadelen. Zo werden zeilslag (klapperende zeilen) en stormgevoeligheid vaak genoemd. Van Bussel die bekend was met de nadelen kwam in 1935 met zijn variant van gestroomlijnde wieken. Deze werden voor het eerst toegepast op de molen Elen in België, als experiment in 1933.

bussel_picture2

De Van Busselwieken
op de Grauwe Beer

bussel_picture1

Dekker wieken
op de Hoop in Horn

Niet weggerestaureerd

Bij de restauraties die vanaf de jaren '70 op gang kwamen werden bij veel Limburgse molens de Van Bussel stroomlijnprofielen weer verwijderd en vervangen door het klassieke wieksysteem.

Toen de Grauwe Beer in 1952 werd hersteld van oorlogsschade moest er een nieuwe as en een nieuw wiekenkruis aan de molen komen. Deze werden uit de molen van Thorn gehaald. De molen was uitgerust met het Van Bussel stroomlijn systeem en zodoende kreeg de Grauwe Beer in 1952 Van Busselneuzen.

Bij de restauratie in 1983 is men van mening geweest dat deze stroomlijn gehandhaafd moest blijven omdat het systeem ook een onderdeel van de geschiedenis van de molen is.

In 2001 werd het gevlucht (wiekenkruis) van de Grauwe Beer geheel verwijderd en weer helemaal gerenoveerd terug gehangen. Hierbij werden de oude, van hout met zinke platen gemaakte Van Bussselneuzen vervangen door afneembare geheel roestvrijstalen exemplaren. De kooiconstructie in de neus maakt onderhoud aan de wieken in de toekomst makkelijker. Het wiekenkruis van de molen kan weer jaren mee.

GB 2001

De Grauwe Beer bij het aanbrengen van nieuwe Busselneuzen in 2001

 

 

Literatuurverwijzing:

De Molens van Limburg, P.W.E.A. Van Bussel 1990
blz 18 t/m 20

Wieksystemen (voor polder en industriemolens), G.J. Pouw
Blz 55 t/m 60

De Standerdmolen, door Erik Tijman, Jan Scheirs en Dick Zweers
blz 30 en 31

Basiscursus opleiding Vrijwillig Molenaar, Gilde van Vrijwillige Molenaars
Hoofdstuk 6, blz 43